Jak i kiedy stosować obornik granulowany?

Masz w ręku worek granulek i zastanawiasz się, kiedy i ile ich wysiać, żeby rośliny naprawdę skorzystały? Szukasz naturalnego nawozu, który nie śmierdzi i nie wabi much, a jednocześnie porządnie użyźnia glebę? Z tego artykułu dowiesz się, jak i kiedy stosować obornik granulowany, żeby warzywa, owoce i trawnik rosły zdrowo.

Czym jest obornik granulowany?

Obornik granulowany to naturalny nawóz zwierzęcy, najczęściej bydlęcy, kurzy, owczy, koński lub świński, który został skompostowany, wysuszony i sprasowany w małe granule. Ma postać suchych, twardych kulek długości około 1 cm, które nie pylą, nie brudzą tak jak świeży obornik i dużo łatwiej je przewieźć oraz przechować w garażu, piwnicy czy domku narzędziowym. W porównaniu ze świeżym nawozem zajmuje nawet 10 razy mniej miejsca, a kilogram granulatu odpowiada mniej więcej 4 kg świeżego obornika krowiego.

W gotowych granulkach nie ma nasion chwastów, jaj i larw owadów, nicieni ani groźnych patogenów. Zawierają za to dużą ilość masy organicznej – około 65%, która buduje próchnicę. Standardowy obornik granulowany bydlęcy ma mniej więcej 2% azotu (N), 4% fosforu (P), 2% potasu (K), 1% magnezu (Mg) i 1% siarki (S), a także mangan, bor i cynk. Odczyn wynosi zwykle pH 7, czyli lekko podnosi kwaśną glebę, co odpowiada większości warzyw, drzew i krzewów owocowych.

Obornik granulowany to w 100% naturalny nawóz bez konserwantów i sztucznych dodatków, który dostarcza próchnicy, składników mineralnych oraz aktywną mikroflorę glebową.

Jak powstaje obornik granulowany?

Na początku świeży obornik, często razem ze słomą jako ściółką, trafia na pryzmę kompostową. Tam przechodzi proces fermentacji i kompostowania, w czasie którego temperatura rośnie, a groźne dla roślin organizmy giną. W tej fazie rozkłada się także część łatwo lotnych związków, co ogranicza intensywny zapach znany z obór.

Przefermentowany materiał trafia do suszarni, gdzie pozbawia się go wody, a następnie do granulatora. Tak powstają twarde granulki, które po kontakcie z wilgotną glebą najpierw pęcznieją, a potem stopniowo się rozpadają. Składniki pokarmowe uwalniają się wolno, dlatego działanie obornika granulowanego jest wydłużone i bezpieczne dla korzeni, nawet gdy nawóz ma kontakt z młodymi roślinami.

Jakie rodzaje obornika granulowanego wybrać?

W sklepach ogrodniczych znajdziesz kilka typów obornika granulowanego. Różnią się one zawartością azotu, fosforu, potasu i innymi detalami, dlatego warto dopasować nawóz do rodzaju gleby i wymagań roślin. Najbardziej uniwersalny jest obornik granulowany bydlęcy, ale do dyspozycji masz także kurzy, koński, owczy czy świński.

Żeby łatwiej porównać podstawowe właściwości, spójrz na prostą tabelę z typowymi zastosowaniami różnych granulatów.

Przy mocniejszych nawozach, jak obornik kurzy, lepiej zachować większą ostrożność, bo nadmiar azotu może poparzyć młode korzenie. Z kolei przy granulacie bydlęcym ryzyko przenawożenia jest mniejsze, co sprawia, że dobrze sprawdza się u początkujących ogrodników i na większych powierzchniach, na przykład w sadach lub na trawnikach.

Kiedy stosować obornik granulowany w ogrodzie?

Obornik granulowany można stosować od wiosny do późnej jesieni, ale termin zawsze trzeba dopasować do fazy wzrostu roślin i stanu gleby. Nie sypie się nawozu na ziemię zamarzniętą, zalaną wodą ani pokrytą śniegiem, ani w okresie zimowego spoczynku od końca listopada do końca lutego. W tym czasie rośliny nie pobierają składników, a wartościowy nawóz mógłby zostać wypłukany.

Wiosna

Pierwsze wiosenne nawożenie warto zaplanować na okres od końca marca do kwietnia, kiedy gleba już rozmarzła, a rośliny zaczynają wegetację. W warzywniku granulat najlepiej rozsypać 1–3 tygodnie przed siewem lub sadzeniem rozsady i wymieszać z wierzchnią warstwą podłoża. Dzięki temu azot z obornika nie wypycha nagle liści, ale stopniowo zasila młode rośliny.

Na trawnikach obornik granulowany można stosować od marca do czerwca, zawsze po pierwszym koszeniu, gdy trawa ruszyła z wzrostem. W przypadku roślin o dużych wymaganiach pokarmowych, jak pomidory, dynie, cukinie czy papryka, bardzo dobrze działa metoda dołkowa: 100–200 g obornika bydlęcego pod każdą sadzonkę, wymieszane z glebą na dnie dołu.

Lato

Latem warto sięgać po obornik granulowany jako dawkę podtrzymującą, zwłaszcza dla warzyw intensywnie owocujących i dla trawników intensywnie koszonych. Jedno lub dwa lekkie nawożenia w sezonie pomagają uzupełnić ubytki składników po częstym podlewaniu i deszczach. Najlepiej wykonywać je rano lub wieczorem, na lekko wilgotną ziemię.

Po rozsypaniu granulek trzeba je delikatnie zagrabić i obficie podlać. W czasie upałów nie rozsiewaj nawozu na nagrzaną, suchą glebę, bo część azotu ucieknie do powietrza, a rośliny zamiast skorzystać, będą osłabione. Lato to dobry moment na sporządzenie roztworu z obornika granulowanego, który po 1–2 tygodniach moczenia w wodzie służy jako płynny nawóz do podlewania.

Jesień

Jesienne nawożenie obornikiem granulowanym to inwestycja w kolejne lata uprawy. W warzywniku wykonuje się je zwykle co 4 lata, w październiku lub listopadzie, po zbiorach. Na 1 m² stosuje się najczęściej 100–200 g granulatu bydlęcego, po czym ziemię płytko przekopuje się na głębokość 5–10 cm. W ciągu zimy i wczesnej wiosny nawóz rozkłada się, a składniki stają się dostępne dla roślin.

Inaczej postępuje się z krzewami, drzewami i bylinami. Jesienią nie warto rozsypywać granulek wprost pod nimi, bo zawarty w nawozie azot może przedłużyć wegetację pędów i liści, co zwiększa ryzyko przemarznięcia. Lepszym wyborem są nawozy jesienne bez azotu, a obornik granulowany bydlęcy można dołożyć do kompostu, który posłuży do wiosennego zasilania rabat. Z kolei trawnik w listopadzie dobrze reaguje na cienką warstwę obornika, która dostarcza próchnicy i poprawia magazynowanie wody.

Kiedy unikać nawożenia?

Obornik granulowany działa bardzo dobrze, ale są sytuacje, gdy lepiej go nie stosować. Nie syp go na glebę zamarzniętą, podtopioną lub pokrytą śniegiem, a także w czasie intensywnych roztopów, gdy woda szybko spływa po powierzchni. Taki nawóz łatwo spływa i nie ma szans zasilić korzeni. Nie nawozi się też obornikiem w okresie zimy od końca listopada do końca lutego.

Druga ważna sprawa to łączenie obornika z wapnowaniem. Podnoszenie pH i nawożenie obornikiem w tym samym czasie prowadzi do reakcji chemicznych w glebie, w których powstają związki nieprzyswajalne dla roślin. Najpierw wykonaj wapnowanie, a dopiero po kilku miesiącach zastosuj obornik granulowany albo odwrotnie. Trzeba też uważać przy roślinach kwasolubnych i przy gatunkach o małych wymaganiach pokarmowych, bo nadmiar składników może im bardziej zaszkodzić niż pomóc.

Wapnowania i nawożenia obornikiem nie wykonuje się jednocześnie – między tymi zabiegami musi minąć wyraźny odstęp, inaczej rośliny pozostają niedożywione mimo zastosowanego nawozu.

Jak stosować obornik granulowany krok po kroku?

Stosowanie obornika granulowanego jest wygodne, ale o efekcie decydują dwie rzeczy: dawka i sposób aplikacji. Granulat można rozsiewać ręcznie na małych grządkach, używać siewnika na trawniku albo dodawać do kompostu i dołków pod sadzenie.

Jak dawkować obornik granulowany?

Dokładne ilości zawsze warto sprawdzić na opakowaniu, bo poszczególne produkty różnią się koncentracją. Dla orientacji przy oborniku bydlęcym na przeciętnej glebie można przyjąć kilka standardowych dawek. W razie wątpliwości lepiej podać trochę mniej i w razie potrzeby powtórzyć nawożenie w sezonie.

W domowym ogrodzie przydaje się znajomość prostych przeliczników: łyżka stołowa to około 15 g, garść – 40 g, a zwykły kubek – około 160 g. Dzięki temu łatwo odmierzyć potrzebną ilość nawozu bez wagi kuchennej. Typowe, bezpieczne dawki obornika bydlęcego wyglądają następująco:

• warzywnik jesienią – 100–200 g granulatu na 1 m² rabaty,
• trawnik – około 100–200 g na 1 m², rozsiane bardzo równomiernie,
• drzewka i krzewy owocowe – 100–200 g na jedną roślinę, rozsypane w obrębie korony,
• byliny i krzewy ozdobne – 50–100 g na roślinę, płytko wmieszane w glebę,
• rośliny bardzo żarłoczne, np. pomidory i dynie – 100–200 g do dołka pod każdą sadzonkę.

Przy oborniku kurzym dawki muszą być wyraźnie niższe, bo zawiera znacznie więcej azotu. Syp go cieniej i zawsze dokładnie mieszaj z podłożem, szczególnie gdy nawozisz młode rozsady lub siewki.

Jak rozprowadzać obornik na grządkach i trawniku?

Najczęściej stosuje się nawożenie posypowe. Granulki równomiernie rozsypuje się po powierzchni ziemi, a następnie miesza z wierzchnią warstwą gleby na głębokość 5–10 cm. Dzięki temu nawóz jest blisko strefy korzeni i nie wysycha na powierzchni. Po zabiegu zawsze trzeba dokładnie podlać teren.

W zależności od typu uprawy można wykorzystać kilka metod aplikacji obornika granulowanego:

• posypowo na całej powierzchni grządki i lekkie przekopanie lub zagrabienie,
• dołkowo – niewielka ilość nawozu na dno dołu pod sadzonkę, przykryta warstwą ziemi,
• w pasach lub rowkach między rzędami roślin, a następnie przykrycie glebą,
• w formie roztworu wodnego, którym podlewa się rośliny w czasie sezonu.

Na trawniku obornik rozsiewa się bardzo cienką, równą warstwą. Warto użyć siewnika, żeby uniknąć miejsc z nadmierną ilością granulek, które mogłyby przypalić darń. Po nawożeniu dobrze jest skorzystać z deszczu albo intensywnego zraszania, żeby granulat szybko wniknął w glebę.

Jak łączyć obornik granulowany z kompostem?

Dodawanie obornika granulowanego do kompostu to prosty sposób, by uzyskać kompost o wyższej wartości nawozowej. Azot z granulek przyśpiesza rozkład resztek ogrodowych i kuchennych, a zawarta w nawozie próchnica wzbogaca gotowy produkt. Kompost pachnie lepiej niż świeży obornik, nie wabi much i można go stosować od wiosny do jesieni bez obawy o przenawożenie.

Najlepiej sypać granulat warstwami: co 10–20 cm resztek roślinnych lub kuchennych rozsypuje się 1–2 garście obornika na metr kwadratowy powierzchni pryzmy. Większą ilość można dodać do materiałów ubogich w azot, takich jak liście, zrębki, trociny czy kora. Jesienią kompost z dodatkiem obornika nadaje się do podsypywania bylin, krzewów, drzew ozdobnych i owocowych oraz do rozsypywania na trawniku.

Taki kompost ma odczyn zbliżony do pH 7, dlatego nie jest dobry dla roślin kwasolubnych, jak azalie, borówki, rododendrony, wrzosy czy żurawina. Znakomicie sprawdza się natomiast jako ściółka dla rabat z roślinami cebulowymi. Jesienią, gdy czosnki ozdobne, tulipany, narcyzy czy krokusy intensywnie się ukorzeniają, warstwa kompostu z obornikiem wzmacnia je przed zimą i poprawia kwitnienie w kolejnym sezonie.

Jakie rośliny nawozić obornikiem granulowanym, a jakich unikać?

Nie wszystkie gatunki reagują tak samo na nawożenie organiczne. Jedne uwielbiają bogatą, świeżo nawożoną glebę i wykorzystują składniki w pierwszym roku po zastosowaniu obornika. Inne czują się lepiej, gdy upłynie trochę czasu, a nawóz zdąży się rozłożyć i częściowo wypłukać.

Warzywa po oborniku

W warzywniku świetnie sprawdza się trzyletni kalendarz upraw po oborniku. W pierwszym roku po jesiennym nawożeniu gleba jest najbogatsza, dlatego warto przeznaczyć ją dla roślin bardzo wymagających. To dobry moment na uprawę arbuzów, bakłażanów, brokułów, brukselki, cukinii, dyni, jarmużu, kalafiora, kapust, melonów, ogórków, papryki, pomidorów, porów, selera naciowego, szpinaku i ziemniaków.

W drugim roku po oborniku dobrze rosną warzywa o średnich wymaganiach, na przykład bób, buraki ćwikłowe i liściowe, cebula, czosnek, fasola, fasolnik chiński, groch, marchew, pasternak, pietruszka, rzepa, rzodkiew, rzodkiewka, seler korzeniowy, skorzonera czy koper. Trzeci rok przeznacza się zwykle dla roślin jeszcze mniej wymagających – między innymi bobu, grochu, cykorii i roszponki.

Niektóre gatunki, jak roszponka czy szpinak, dobrze czują się praktycznie w każdym roku po oborniku. Pomidory dają świetne plony zarówno w pierwszym, jak i w drugim roku po nawożeniu, dlatego łatwo wpasować je w płodozmian. Z kolei ogórki najlepiej udają się w pierwszym roku po oborniku, gdy gleba jest szczególnie zasobna.

Rośliny ozdobne i trawniki

W ogrodzie ozdobnym obornik granulowany sprawdza się pod różami, piwoniami, wieloma bylinami, krzewami liściastymi i zimozielonymi oraz drzewami ozdobnymi. Zasilone wiosną rośliny tworzą silniejszy system korzeniowy, lepiej kwitną i są odporniejsze na suszę. Dla krzewów i drzew wygodny jest system nawożenia raz w roku lub większa dawka co 2–3 lata.

Na trawnikach obornik granulowany poprawia strukturę wierzchniej warstwy gleby i ilość próchnicy. To z kolei zwiększa zdolność murawy do magazynowania wody oraz przyswajania fosforu i potasu. Szczególnie dobrze działa jesienne nawożenie lekką dawką, połączone wcześniej z nawozami jesiennymi bogatymi w fosfor i potas, ale bez azotu. Wiosną trawa startuje wtedy gęsto i równomiernie na całej powierzchni.

Rośliny, których lepiej nie nawozić obornikiem?

Część warzyw, jak cebula, por, groch, fasola czy bób, dobrze radzi sobie bez bezpośredniego nawożenia obornikiem. Rośliny strączkowe wiążą azot z powietrza dzięki bakteriom brodawkowym, dlatego zbyt żyzna gleba może im wręcz przeszkadzać. Lepiej uprawiać je w drugim lub trzecim roku po oborniku, gdy ilość łatwo dostępnego azotu jest już mniejsza.

Obornik granulowany nie służy też roślinom kwasolubnym, takim jak borówka amerykańska, azalie, rododendrony, magnolie, wrzosy, wrzośce czy żurawina, ponieważ podnosi pH gleby. Ostrożnie trzeba podchodzić do nawożenia nim ziół o małych wymaganiach, na przykład tymianku, rozmarynu i szałwii, a także sałat i rzodkiewki uprawianych wiosną. Zbyt duża dawka azotu może powodować ich wybujały wzrost i gromadzenie azotanów, zamiast spokojnego, zdrowego dojrzewania.

Rośliny kwasolubne lepiej zasilać specjalnymi nawozami zakwaszającymi, a nie obornikiem granulowanym o odczynie zbliżonym do obojętnego.